"To był moment przełomowy". Dziś "Makumba" Big Cyca znów budzi kontrowersje

W czerwcu 1996 r. pojawiła się siódma płyta Big Cyca - "Z gitarą wśród zwierząt". Do dziś to największy komercyjny sukces zespołu. Album rozszedł się w nakładzie przekraczającym oficjalnie pół miliona egzemplarzy, co wówczas dało mu status podwójnej platyny.

To właśnie ta płyta przyniosła wielki hit "Makumba", który już wtedy wywołał mnóstwo kontrowersji. Piosenka opowiadała historię na podstawie prawdziwych wydarzeń. Inspiracją był pochodzący z Afryki lekarz ginekolog, który osiedlił się w Tczewie.

"Chcieliśmy pokazać, jak działa rasizm, jak postrzegamy obcych, jak się ich boimy" - tłumaczył w jednym z wywiadów Krzysztof Skiba, który napisał tekst "Makumby".

Jacek "Dżej Dżej" Jędrzejak, wokalista i basista Big Cyca, na początku miał poważne wątpliwości, bojąc się, że utwór zostanie potraktowany jako głupi dowcip. Kontrowersji nie brakowało od samego początku - niektórzy śmiali się z piosenki, inni oburzali. Politycy Konfederacji Polski Niepodległej protestowali, że zostali przedstawieni jako partia rasistowska, a Janusz Korwin-Mikke chciał zapłacić zespołowi za zmianę tekstu z "nie chcą mnie przyjąć do KPN-u" na "nie chcą mnie przyjąć do UPR-u" (Korwin był wówczas liderem Unii Polityki Realnej).

"To był moment przełomowy. Dzięki 'Makumbie' trafiliśmy do ludzi, którzy wcześniej nas nie słuchali" - nie miał wątpliwości Krzysztof Skiba.

Na osobny akapit zasłużył pochodzący z Mozambiku instruktor fitness z Gdańska - Joel Pedro Muianga, który zagrał głównego bohatera teledysku "Makumba". Z powodu faktu, że Muianga przebywał wówczas w Polsce na wizie studenckiej, nie mógł podpisać umowy na legalne otrzymanie wynagrodzenia. Zespół wręczył mu 200 zł (dziś to wartość niespełna 60 zł). Gdy "Makumba" odniosła wielki sukces, Muianga miał się poczuć oszukany, ale po latach udział w teledysku wspominał jako "fajną przygodę". Ciekawostka - rolę chłopca zagrał popularny obecnie raper Belmondo.

Główny bohater klipu jest ojcem Natalii Capelik, niegdyś uczestniczki "The Voice of Poland" i "Mam talent" (w tym programie zaśpiewała m.in. "Makumbę"). Jesienią będzie można ją oglądać w nowej edycji "Twoja twarz brzmi znajomo" w Polsacie.

Na koncertach rolę Makumby odgrywał zaprzyjaźniony z Big Cycem, pochodzący z Ghany muzyk i showman Daniel "Calabash" Osafo Oware, który w sierpniu 2015 r. utonął podczas wakacji w Egipcie.

"'Makumba'" był manifestem tolerancji, ale nie każdy miał wtedy ochotę rozmawiać o rasizmie" - mówił Krzysztof Skiba. "Dzisiaj piosenka na pewno byłaby źle zrozumiana i pewnie byśmy już takiej nie napisali" - to z kolei cytat z innego wywiadu.

O utworze ponownie zrobiło się głośno w 2021 r., gdy pojawił się teledysk do nowej wersji przygotowanej z African Music School, czyli szkołą muzyczną prowadzoną przez polskiego misjonarza, Benedykta Pączka. Placówka działa w Republice Środkowoafrykańskiej. Inicjatorem nagrania i autorem nowego tekstu był współpracujący z Big Cycem trębacz Norbert Wardawy, który przez pół roku pracował w tej szkole jako wolontariusz i uczył dzieciaków grania na instrumentach.

Nagranie podzieliło polskich internautów. Nie brak było zarzutów, że piosenka utrwala stereotypy o Afryce. Muzycy bronili swojego pomysłu, tłumacząc, że tekst był konsultowany z tamtejszymi nauczycielami i przedstawia prawdziwą sytuację panującą w tym kraju, gdzie panuje bieda i analfabetyzm, a wiele dzieci zmuszanych jest do pracy.

"Teledysk nie kłamie. Widać wyraźnie, że dzieciaki mają radość ze wspólnego grania. Ta piosenka jest o ich szkole, a jest to coś, co mają tam najcenniejszego. I taka jest PRAWDA wyśpiewana w piosence" - podkreślali muzycy Big Cyca.