Te przeboje Niemena śpiewała cała Polska. Co się za nimi kryje?
Czesław Niemen to jeden z najbardziej zasłużonych polskich muzyków. W swojej twórczości pozwalał sobie na różnorodność i eksperymenty, czego skutkiem jest szeroka i ciekawa dyskografia. W naszej pamięci istnieje jako kultowy wokalista i twórca, któremu udało się stworzyć ważne i piękne piosenki. Polska scena muzyczna bez Czesława Niemena nie byłaby taka sama.
Twórczość Niemena jest obszerna i niezwykle ciekawa. Odkrywamy, co się kryło za jego najpopularniejszymi dziełami oraz jak funkcjonuje pamięć o nim w dzisiejszej kulturze.
"Dziwny jest ten świat" - utwór, który porusza od lat
To jedna z najpopularniejszych piosenek artysty. Przejmujący wokal i poruszające słowa sprawiają, że do dzisiaj utwór budzi w słuchaczach niezapomniane emocje. Tekst interpretowany jest na różne sposoby, a dla każdego słuchacza ma własne unikatowe znaczenie.
Wiele osób utwór postrzega także w aspekcie politycznym. Około rok temu córka artysty poczuła potrzebę sprostowania, o czym jest piosenka. Temat poruszyła na swoich mediach społecznościowych. W krótkim filmiku wytłumaczyła fanom, że utwór nie jest manifestem politycznym. Został napisany w kontekście relacji międzyludzkich, które mogą przynosić ból oraz ranić.
"Sen o Warszawie" - francuski pierwowzór z potencjałem
Utwór pierwszy raz został wydany razem z trzema innymi utworami na płycie "A Varsovie" wydaną przez francuską wytwórnię AZ. Album był wynikiem festiwalu w Rennes, na którym Niemen zajął wysoką pozycję wśród laureatów. Kiedy artysta zagrał dyrektorowi wytwórni melodię pierwowzoru "Snu o Warszawie", wzbudził w nim zachwyt. Parę dni później dostarczony został do piosenkarza francuski tekst, który zainspirowany został klimatem melodii. Niemen nie był zadowolony z obrotu sytuacji i szybko w pokoju hotelowym stworzył nową melodię.
Po stworzeniu francuskiej wersji Niemen zapragnął stworzyć polski przekład. Wysłał taśmę z melodią graną na gitarze do Marka Gaszyńskiego. W przeciągu kilku tygodni nowy tekst był gotowy. Niemen postarał się o prawa do wykorzystania stworzonych już pokładów i nagrał kultową wersję piosenki. Wydała ją wytwórnia Polskie Nagrania, dołączając ją do minialbumu wydanego w 1966 roku.
"Pod Papugami" - kulisy stworzenia tego kultowego utworu
Utwór powstał już na początku lat 60. Melodię skomponował prezenter radiowy Mateusz Święcicki, a słowa dopisali Bogusław Choiński i Jan Gałkowski. Początkowo piosenkę wykonywał zespół Czerwono-Czarni. Nie zdobyła ona jednak dużej popularności. Na swój moment musiała poczekać do 1963 roku.
To wtedy grupa Bossa Nova Combo wraz z Czesławem Niemenem nagrała w studiu Programu III Polskiego Radia własną wersję utworu w nowej, nieco szybszej aranżacji. Artyści zmienili także lekko tekst. Pierwszy raz piosenka została wydana na płycie dopiero w 1991 roku. To wtedy wyszedł album "Gwiazdy możnego uderzenia: Czesław Niemen", który był wynikiem współpracy zespołu Bossa Nova Combo, Niebiesko-Czarni oraz Zespołu Studia Rytm.
To nie był jednak koniec historii "Pod Papugami". W późniejszych latach kolejni artyści zdecydowali się na spróbowanie swoich sił i cover popularnej kompozycji. W 2003 Kora nagrała nową wersję piosenki, która została wzbogacona o instrumenty dęte i smyczkowe. Znajduje się na jej solowej płycie "Kora Ola Ola!". W 2012 została stworzona jazzowa wersja utworu, zaaranżowana przez Janusza Szroma i Zbigniewa Wrombla.
"Czerwony Album" - przegląd kluczowych utworów
"Człowiek jam niewdzięczny", "Niemen", "Niemen Enigmatic" to inne nazwy jednego z kultowych albumów polskiego wokalisty. Przypadnie do gustu szczególnie osobom, które lubią rockowe brzmienia z dawnych lat.
Jedną z największych zalet płyty jest warstwa muzyczna. Elektryczne organy i mocne partie gitarowe tworzą wyjątkowy, rockowy klimat. Wśród utworów wyróżniają się "Enigmatyczne impresje" oraz "Człowiek jam niewdzięczny". W większości instrumentalne kompozycje wypełnione są improwizacjami i solówkami, które przypominają popisy zagranicznych zespołów rockowych. Bas, gitara, perkusja, organy mają szansę wybrzmieć i porwać słuchacza.
Niemen tworząc album, czerpał inspirację także z klasyki polskiej poezji. Możemy na płycie znaleźć piosenki, w których użyto jako tekstu wierszy Cypriana Kamila Norwida. Aranżacje "Aerumnarum plenus" oraz "Italim, Italim" są warte odsłuchania. Wokal Niemena wsparty jest przez żeńskie chórki. Trio wokalne w składzie Krystyna Prońko, Zofia Barca i Elżbieta Linowska, tworzy klasyczny klimat, który upodobają sobie szczególnie fani kultowej polskiej muzyki.
Pamięć i dziedzictwo Czesława Niemena
Pamięć o Czesławie Niemenie ciągle żyje w polskiej kulturze, nie tylko w sferze muzycznej. Artyście poświęcono wiele książek oraz filmów dokumentalnych. Najnowszy z nich to "Sen o Warszawie" w reżyserii Krzysztofa Magowskiego, który swoją premierę miał w 2014 roku.
Imię Czesława Niemena jest także nadawane szkołom. Pierwszą placówką, która przyjęła imię artysty, był Zespół Szkół Muzycznych we Włocławku. Obecnie w całej Polsce jest pięć placówek, które zdecydowały się w ten sposób utrwalić pamięć o wokaliście.
Twórczość Niemena, a dokładniej "Sen o Warszawie" szczególnie przypadł do gustu kibicom Legii Warszawa. Od 2004 roku przed każdym meczem na Stadionie Wojska Polskiego w Warszawie utwór wybrzmiewa jako hymn kibiców.
We wsi Stare Wasiliszki na Białorusi można odwiedzić muzeum poświęcone artyście. Zostało stworzone w 2011 roku w domu, w którym Czesław Niemen się urodził. Można tam zobaczyć elementy oryginalnego wyposażenia oraz uczestniczyć w regularnie się tam odbywających wydarzeniach kulturalnych.
Zobacz także:
