Reklama

O tym, jak depresja trawi branżę rozrywkową i dlaczego powinniśmy się tym przejmować

Tragiczne losy Chestera Bennigtona, Chrisa Cornella i Aviciiego wstrząsnęły opinią publiczną w ciągu ostatnich dwóch lat /Frazer Harrison/Christopher Polk/Jason Merritt /Getty Images

Młodzi, starzy, bogaci, biedni, kobiety i mężczyźni, sławni oraz ci zupełnie anonimowi - każdą z tych grupa może dotknąć jedna z najbardziej dewastujących, a zarazem "egalitarnych" chorób ostatnich dekad, czyli depresja. W ostatnich latach ta podstępna i bagatelizowana zabójczyni zbiera śmiertelne żniwo również w branży rozrywkowej.

Reklama

Depresja to obecnie jedna z najbardziej podstępnych i niebezpiecznych chorób naszej cywilizacji. Według prognoz Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w 2030 roku stanie się najczęściej występującą chorobą na świecie. Już teraz na całym globie na depresję cierpi 300 milionów ludzi, w tym 1,5 miliona Polaków.

Od 40 do 80 procent chorych przyznaje, że w trakcie walki z własnymi demonami miało myśli samobójcze. Co więcej, od 20 do 60 proc. osób taką próbę podejmuje (dane Forum Przeciw Depresji).

Reklama

Aż 5275 osób w Polsce w 2017 roku popełniło samobójstwo (to niemal dwukrotnie więcej zgonów niż w wypadkach samochodowych). To spadek o 900 osób w stosunku do 2013 roku, jednak według danych polskiej policji równocześnie przybyło prób samobójczych (11,1 tys. w 2017 roku do 9,8 tys. w 2016 roku).

Jeśli chodzi o dane dotyczące branży rozrywkowej, to pomocny może być raport z badań Uniwersytetu Westminsterskiego pt. "Czy muzyka może prowadzić do choroby".

71 proc. z ponad 2 tys. przebadanych profesjonalnych muzyków przyznało się do ataków paniki, natomiast 65 proc. zdradziło, że cierpi na depresję. Dla porównania w tamtym czasie do problemów psychicznych przyznawało się 19 proc. mieszkańców Wielkiej Brytanii powyżej 16. roku życia.

Zatrważających danych mógłbym przytoczyć tutaj zdecydowanie więcej, jednak jak dobrze zauważył psychoterapeuta Robert Rutkowski w rozmowie w "Dzień Dobry TVN" - za tymi statystkami kryją się ludzie i ich dramatyczne historie.

Egalitarny niszczyciel

Wśród osób z problemami psychicznymi są też bogaci, sławni oraz ludzie według powszechnej opinii mający "wszystko", by czuć się spełnionym człowiekiem. Jednak jak przekonywał wspomniany Robert Rutkowski "kołdra z banknotów wcale nie daje ciepła".

Posłuchaj utworu "One More Light" Linkin Park w serwisie Teksciory.pl!

"Nawet jeżeli masz fajny samochód i mnóstwo pieniędzy, nie sprawi, że ochronią cię one od problemów psychicznych" - mówiła amerykańskiemu "Newsweekowi" wiceprezydent Amerykańskiej Fundacji Zapobiegania Samobójstwom, Jill Harkavy-Friedman. "Ludzie zakładają: 'Gdybym miał to wszystko, co gwiazdy, czułbym się świetnie'. Zdrowie psychiczne nie działa jednak w ten sposób" - dodała.

- Osoby żyjące pod dużą presją, na wysokich obrotach, w stresie są bardziej narażone na zachorowanie na depresję. Jednak jest to choroba bardzo demokratyczna - może dotknąć każdego, na każdym etapie życia, bez względu na wiek, status materialny czy wykonywany zawód - tłumaczy Interii Justyna Chatizow, prezes zarządu stowarzyszenia Aktywnie Przeciwko Depresji. 

W podobnym tonie po śmierci Robina Williamsa wypowiadała się chociażby Theresa Bushe, dyrektor centrum kryzysowego w Long Island. "Nigdy nie wiemy, co dzieje się w czyimś umyśle. Ludzie zmagają się z chorobami psychicznymi i depresją (...). Być może Williams otrzymywał pomoc i uczęszczał na terapię od lat, ale pomoc często nie działa z dnia na dzień" - komentowała.

"To było kilka dni przed tym, jak mój mąż odebrał sobie życie. Myśli samobójcze tam były, ale nikt ich nie dostrzegł" - napisała żona Chestera Benningtona, publikując zdjęcie uśmiechniętego muzyka z rodziną.

Nie powinno więc dziwić, że otwarcie o swojej depresji opowiadały największe gwiazdy muzyki zarówno na świecie (Katy Perry, Selena Gomez, Kanye West, Lady Gaga, Bruce Springsteen), jak i w Polsce (Maria Peszek, Urszula Dudziak, Edyta Bartosiewicz).

Wystarczy iskra

Skoro przed depresją nie da się obronić sławą i pieniędzmi, dlaczego skupiam się tutaj tylko na jednej i stosunkowo niewielkiej grupie ludzi? Nie od dziś bowiem wiadomo, że artyści, zwłaszcza ci rozpoznawalni na całym świecie, mają pośredni wpływ na decyzje życiowe sporej grupy ludzi. Ich słowa i wybory oddziałują na miliony fanów. Nic więc dziwnego, że w przypadku, gdy wokalista, muzyk, aktor lub celebryta decyduje się na najbardziej tragiczne "rozwiązanie" swoich problemów, mogą znaleźć się osoby chcące pójść w jego ślady.  

Mówimy tutaj o tzw. efekcie Wertera, który zyskał swoją pierwszą nazwę od publikacji książki Johanna Wolfganga Goethego "Cierpienia młodego Wertera" (1774 r.). To w niej główny bohater z powodu nieszczęśliwej miłości postanowił się zabić. Jak się szybko okazało, tytułowy bohater znalazł swoich naśladowców - tych, którzy książkę przeczytali. 

Efekt Wertera, profesjonalnie nazwany samobójstwem naśladowczym, w ciągu ostatnich 244 lat zmieniał nazwę i był m.in. efektem Monroe, Cobaina, Williamsa oraz Benningtona. W 1962 roku po śmierci wspomnianej aktorki i celebrytki zanotowano wzrost samobójstw o ponad 10 procent.

Podobnie było zresztą w przypadku Robina Williamsa. Wzrost targnięć się na własne życie odnotowano w USA w ciągu pięciu miesięcy od śmierci kochanego przez miliony aktora. Jednak w tym przypadku, jak i po śmierci Kurta Cobaina w 1994 roku, media pod wpływem ekspertów, zamiast informować jedynie o samej śmierci gwiazdora, starały się podawać ważne komunikaty - numery telefonów zaufania oraz symptomy depresji.  

Takie ruchy skutecznie ograniczyły liczbę naśladowców tragicznie zmarłych gwiazd, ale i sprawiły, że więcej osób zdecydowało się szukać pomocy w odpowiednich ośrodkach lub na infoliniach. Media spełniły więc jeden ze swoich ważnych obowiązków. I warto, by robiły to nadal, gdy "na tapecie" będzie śmierć kogoś sławnego.

Pora uderzyć się w pierś

Pęd za informacją sprawił, że we współczesnych mediach, również w tych polskich, mamy do czynienia z obsesją oglądalności i klikalności. Co tu dużo ukrywać, osobiście biorę w nim udział i niejednokrotnie grałem według tych - nie do końca przyjemnych - zasad.

Jednak w przypadku samobójstw gwiazd pora ograniczyć parcie do przodu i pomyśleć nad konsekwencjami. Media od zawsze miały funkcje informacyjną, ale w przypadku, gdy popularny muzyk, aktor lub dziennikarz odbiera sobie życie, zdecydowanie niepotrzebne, a wręcz niewskazane, jest informowanie dokładnie o każdym, nawet najdrobniejszym szczególe tego, co się wydarzyło.

"Informowanie o samobójstwie w sposób właściwy, ścisły i potencjalnie pomocny przez świadome środki masowego przekazu w wielu przypadkach może zapobiec tragicznej utracie życia przez samobójstwo" - można przeczytać w oficjalnym dokumencie Światowej Organizacji Zdrowia oraz Polskiego Towarzystwa Suicydalnego.

- Zasady opracowane przez WHO zdecydowanie przestrzegają przed gloryfikacją takiej śmierci, a nawet zabraniają mówienia i pisania o konkretnym sposobie odebrania sobie życie, w obawie o powstanie tzw. efektu Wertera czy możliwość naśladownictwa, zwłaszcza wśród młodych osób - tłumaczy nam Justyna Chatizow.

"Tego typu raportowanie w mediach jest ryzykowne dla osób, które mają już w sobie potencjał samobójczy. Dla większości ludzi przekaz będzie w porządku, jednak nie dla tych, którzy borykają się z podobnymi problemami - o nich szczególnie musimy się martwić" - opowiadała Newsweekowi Jill Harkavy-Friedman.

Nic więc dziwnego, że po tym, jak serwis TMZ.com ujawnił szczegóły samobójstwa Aviciiego, żona tragicznie zmarłego Chestera Bennigtona, Talinda, w ostrych słowach skrytykowała takie działania.

"Proszę, nie klikajcie w artykuł TMZ o dokładnych szczegółach śmierci Aviciiego" - apelowała. "Jeśli chcesz szanować osobę, która odeszła, jej rodzinę i przyjaciół, bądź ponad swoją ciekawość. Twój klik to twój głos. Twój klik mówi im, że chcesz więcej takich artykułów" - wyjaśniała Anna Shinoda, żona Mike'a Shiondy z Linkin Park.

Posłuchaj utworu "Waiting for Love" Aviciiego w serwisie Teksciory.pl!

Polskie Towarzystwo Suicydalne w swoich dokumentach, które bez problemu można znaleźć internecie (LINK) również apeluje o delikatne informowanie o samobójstwach znanych osób. Oprócz gloryfikacji samobójstwa i podawaniu dalej szczegółów i zdjęć, należy unikać przypisywania komukolwiek winy, upraszczania przyczyn i stosowania stereotypów.

"Gdy ktoś zginie w wypadku samochodowym, media nie podają, co zmarły miał ubranego na sobie" - zwraca uwagę Julie Cerel z Amerykańskiego Stowarzyszenia Suicydologii.

Jak pomagać?

Co więc media mogą robić? Przede wszystkim spełniać swoją rolę edukacyjną. Przy każdej nadarzającej się okazji warto informować o symptomach, które mogą towarzyszyć depresji, zachęcać w artykułach, zwłaszcza tych dotyczących samobójstw sławnych ludzi, do rozmowy z zaufanymi osobami lub kontaktu z specjalistami. Krótki akapit informujący pod tekstami dużych redakcji może przynieść o wiele więcej zalet, niż sobie wyobrażamy.

To jednak nie wszystko. W mediach, możemy przekazywać informacje dotyczące pozytywnych akcji dotyczących depresji i samobójstw. A tych jest coraz więcej - Talinda Bennigton rozpoczęła własną działalność po śmierci męża (rozpoczęła m.in. akcję Jestem za zmianą oraz promuje kampanię 320 Changes Direction). W Wielkiej Brytanii ruszył nawet specjalny serwis Music Minds Matter, który ma pomagać muzykom z problemami psychicznymi.

Problem depresji oraz samobójstw dostrzegło w Polsce Ministerstwo Zdrowia, które ruszyło ze specjalną kampanią mająca uświadomić rodaków w tej kwestii. My natomiast możemy nie niweczyć wysiłku setek ludzi. A gdy następnym razem ktoś sławny targnie się na własne życie lub opowie o swoich problemach psychicznych, znajdźmy w sobie chociaż odrobinę wrażliwości.

Dowiedz się więcej na temat: samobójstwo | Linkin Park | Avicii

Reklama

Reklama

Reklama

Reklama

Strona główna INTERIA.PL

Polecamy

Rekomendacje