Vangelis: Nie tylko "Rydwany Ognia". 10 najważniejszych kompozycji artysty

Vangelis Papathanassiou, lepiej znany międzynarodowej publiczności jako Vangelis (posłuchaj!), zmarł we wtorek 17 maja 2022 roku w wieku 79 lat.

Był najbardziej znany jako laureat Oscara w 1981 roku za najlepszą muzykę oryginalną do filmu "Rydwany Ognia" oraz autor muzyki do filmu Ridleya Scotta "Blade Runner" (posłuchaj!).

Był również autorem muzyki do filmów takich jak "Bounty" i "1492: Podbój raju".

Przedstawiciele kompozytora poinformowali, że zmarł w szpitalu we Francji. Nieznana jest dokładna przyczyna śmierci.

Poniżej 10 najważniejszych kompozycji Vangelisa.

"Albedo 0,39" z 1976 roku to album koncepcyjny poświęcony fizyce kosmicznej. Tytuł albumu nawiązuje do albeda planety, czyli proporcji światła, które jest odbijane z powrotem w przestrzeń kosmiczną. Tytuł albumu odnosi się do średniej wartości albedo planety Ziemi, obliczonej w 1976 roku.

W utworze "Alpha" Vangelis zastosował technikę kompozytorską, którą później często wykorzystywał na kolejnych albumach. Prosty, kilkutaktowy temat jest rozwijany za pomocą coraz bardziej złożonej instrumentacji. Instrumenty obejmują powolne arpeggio syntezatora, ksylofon, i w końcu perkusję akustyczną.

Utwór został skomponowany na potrzeby ścieżki dźwiękowej do "Rydwany Ognia" z 1981 roku, opartego na prawdziwej historii dwóch brytyjskich biegaczy przygotowujących się do igrzysk olimpijskich. Kompozycja Vangelisa znalazła się na szczycie listy Billboard Hot 100.

Reżyser filmu, Hugh Hudson, początkowo chciał, aby tytułowym tematem filmu był utwór Vangelisa "L'Enfant" z 1977 roku. Kompozytor w końcu przekonał go, że jest w stanie stworzyć nowy, lepszy utwór. Kiedy odtworzył Hudsonowi temat z "Rydwanów ognia", zgodzono się, że nowa melodia jest bezsprzecznie lepsza. To prawdopodobnie jeden z najbardziej charakterystycznych utworów greckiego artysty. Ścieżka dźwiękowa miała dla Vangelisa osobiste znaczenie:

"Mój ojciec jest biegaczem, a to jest hymn dla niego" - mówił później.

"Blade Runner" to niemal kultowy film science fiction. Obraz Ridleya Scotta i wytworzony w nim klimat do dzisiaj elektryzuje fanów gatunku. Także dzięki znakomitej, opartej na muzyce ambient ścieżce dźwiękowej autorstwa Vangelisa.

Muzyka na tym soundtracku przywołuje ponury futuryzm filmu za pomocą emocjonalnego brzmienia syntezatorów. Utwory skomponowane przez Vangelisa czerpiąc z filmów noir oraz elementów neoklasycznych i muzyki Bliskiego Wschodu.

"Monastery of La Rabida" to jeden z ciekawszy utworów z ścieżki dźwiękowej do filmu "1492: Conquest of Paradise" z 1992 roku. Większość kompozycji z albumu była czysto instrumentalna, zaledwie w trzech pojawia się tekst. W "Monastery of La Rabida" pojawia się dopiero w ostatniej minucie.

Na tej ścieżce dźwiękowej Vangelis wystąpił wraz z wieloma innymi wykonawcami, w tym dwoma gitarzystami i wokalistami flamenco. Wśród instrumentów pojawiają się także skrzypce, mandolina i fleta. Podobnie jak na wielu poprzednich albumach Vangelisa, partie chóralne wykonuje Angielski Chór Kameralny pod dyrekcją Guya Protheroe.

"Ask The Mountains" pochodzi z albumu, pt. "Voices" z 1995 roku, który dotarł do pięćdziesiątego ósmego miejsca na UK Albums Chart.

Utwór powstał we współpracy Stiną Nordenstam - szwedzką wokalistką i autorką tekstów, która później nagrywała także ze Zbigniewem Preisnerem.

W 1992 roku Vangelis wydaje ścieżkę dźwiękową do kolejnego po "Blade Runnerze" filmu Ridleya Scotta, czyli "1492: Conquest of Paradise". Obraz opowiada o podróży Krzysztofa Kolumba do Ameryki w 1492 roku.

Co ciekawe, w momencie wydania album nie osiągnął zadowalających wyników sprzedażowych. Stało się dopiero w 1995 roku, kiedy niemiecki bokser Henry Maske użył utworu z albumu "Conquest of Paradise" jako motywu przewodniego podczas walk bokserskich. Maske zdobył tytuł mistrza świata IBF w wadze półciężkiej, dzięki czemu kompozycja stała się wręcz hitem.

Utwór został też wykorzystany przez portugalską lokalną Partię Socjalistyczną podczas kampanii wyborczej.

Kolejny utwór ze ścieżki dźwiękowej do "Blade Runnera", który... ostatecznie nie pojawił się w ukończonym filmie.

Co ciekawe, na każdym oficjalnym wydaniu ścieżki dźwiękowej imię "Rachael" jest błędnie wpisane w tytule utworu.

Kiedy słyszysz "Vangelis", myślisz "Blade Runner", albo "Rydwany Ognia". Nie zapominajmy jednak o innych filmach, do których grecki kompozytor stworzył muzykę, np. o przedstawiającym życie Aleksandra Wielkiego filmie "Aleksander" Olivera Stone'a.

W takich utworach jak "Titans" usłyszymy połączenie syntezatorów z instrumentami akustycznymi, perkusją oraz chórem.

"Przy Aleksandrze zacząłem pracować od razu, ponieważ Oliver potrzebował muzyki do zdjęć. Tak więc część muzyki, na przykład do tańców, skomponowałem jeszcze przed nakręceniem scen, współpracując z choreografem i tak dalej" - wspominał Vangelis.

"To The Unknown Man" to jeden z albumu "Spiral" z 1977 roku. Utwór ten przyczynił się do przyznania Vangelisowi nagrody Midem International Instrumental Award w 1978 roku.

"Spiral" to album koncepcyjny, inspirowany starożytną filozofią Tao, zgłębiający naturę wszechświata poruszającego się po spirali. Na przedniej okładce znajduje się cytat "Księgi Drogi i Cnoty": "Iść dalej oznacza iść daleko - iść daleko oznacza wracać".

Jedno z największych dzieł Vangelisa. Album to w istocie złożona z kilku utworów jedna, długa kompozycja, która została podzielona na dwie części jedynie ze względu na ograniczenia płyty winylowej.

To kolejny album koncepcyjny, na którym kompozytor chciał zestawić ze sobą wyrażony spokojnymi brzmieniami obraz Nieba i Piekła, które brzmi bardziej awangardowo.

"Nie lubię przygotowywać przez albumów przez bardzo długi czas. Bardziej ekscytujące jest dla mnie siadanie i granie tego, co przychodzi. W ten sposób powstało 'Heaven and Hell'. Na stworzenie tego albumu poświęciłem sześć tygodni, ale na ułożenie pierwszych utworów może dwa tygodnie" - wspominał po latach Vagelis.