Stanisław Guzek, którego Polacy znają pod pseudonimem Stan Borys, urodził się 3 września 1941 r. w Załężu, czyli dzisiejszej części Rzeszowa. Dziś kończy 85 lat, a jego artystyczna droga - w której nieprzerwanie uczestniczą i którą śledzą słuchacze - trwa już ponad sześć dekad. Jest nie tylko wokalistą, lecz także kompozytorem, aktorem, poetą i reżyserem. Przez lata, dzięki mocnemu głosowi i wyrazistemu wizerunkowi, stał się jedną z najbardziej charakterystycznych postaci polskiej sceny.
Kariera Stana Borysa rozpoczęła się od teatru - artysta występował już w 1958 r., jako nastolatek, na rzeszowskich scenach. Najpierw zajmował się m.in. statystowaniem i rekwizytami, a później pojawiał się w rolach aktorskich. Jednocześnie to muzyka grała mu w sercu, przez co zaczął rozwijać kolejne zainteresowania. Uczył się gry na skrzypcach, klarnecie i gitarze. Ważną częścią jego młodości była także poezja. W 1965 r. zadebiutował jako poeta, a jego wiersze zostały opublikowane w "Nowinach Rzeszowskich".
Wszystko zaczęło się od zespołu Blackout. Później Stanisław Guzek dołączył do Bizonów i przyjął pseudonim, z którego znany jest do dziś
Wspomniany 1965 r. okazał się przełomem dla muzycznej drogi Borysa. Artysta, wraz z Tadeuszem Nalepą i Bogdanem Loeblem, zaczął występować z zespołem Blackout. Pierwszy legendarny koncert grupy odbył się 3 września w rzeszowskim Klubie "Łącznościowiec" - dokładnie w dniu urodzin Borysa. Wokalista związany był z grupą przez dwa lata, a z tego okresu pochodzi m.in. przebój "Anna".
Później piosenkarz przeszedł do grupy Bizony. To właśnie wtedy narodził się pseudonim, z którego znany jest do dziś Stanisław Guzek. Artysta chciał pierwotnie, aby jego nazwisko służyło za nazwę zespołu. Koledzy uznali jednak, że potrzeba czegoś bardziej "przebojowego". Tak powstała formacja Stan Borys i Bizony, a pseudonim został z gwiazdorem na stałe.
Pod koniec lat 60. Stan Borys rozpoczął karierę solową. Niedługo później powstał przebój "Jaskółka uwięziona"
Pod koniec lat 60. Borys zdecydował się rozpocząć karierę solową. W 1969 r. rozpoczął pracę nad własnym repertuarem, a już rok później wszystko nabrało rozpędu. Wokalista zdobywał doświadczenie na festiwalach już wcześniej - m.in. w Opolu otrzymał nagrodę dziennikarzy za wykonanie "To ziemia", ale pojawiał się także na scenie w Bratysławie, Rennes, Ostendzie, Atenach i Caracas.
Prawdziwym punktem zwrotnym okazał się jednak 1973 r. To właśnie wtedy Stan Borys w jednym z konkursów wykonał "Jaskółkę uwięzioną" - utwór, który stał się jego znakiem rozpoznawczym i jednym z najbardziej charakterystycznych przebojów polskiej piosenki. W Opolu docenili go dziennikarze, a podczas Międzynarodowego Festiwalu Piosenki w Sopocie zdobył Bursztynowego Słowika i pierwszą nagrodę.
W dalszej karierze Stan Borys wydał również przeboje takie jak "Spacer dziką plażą", "Chmurami zatańczy wiatr", "Wierzę drzewom" czy "Samotność mego serca". W jego repertuarze usłyszeć można było rockowy sznyt połączony z piosenką literacką i poezją, od której zaczynał.
W latach 70. był u szczytu sławy. Przez władze PRL-u zdecydował się wyjechać do USA
W latach 70. artysta święcił największe triumfy - zarówno w Polsce, jak i za granicą. W 1972 r. otrzymał Złoty Medal Olimpiady Piosenki w Atenach oraz Złotą Płytę dla najlepszego wykonawcy. Rok później wyróżniono go w Ostendzie, Castlebar czy Caracas. W tym czasie Stan Borys pojawiał się także na scenach teatralnych czy w filmach. Przygotował spektakle związane z twórczością Cypriana Kamila Norwida i związany był z warszawskim Teatrem Syrena.
W 1975 r., będąc na samym szczycie, piosenkarz zdecydował się opuścić Polskę i spróbować swoich sił w Stanach Zjednoczonych. Władze PRL-u przez wiele lat próbowały bowiem cenzurować jego twórczość, gdyż pisał wolnościowe teksty i buntował się za pośrednictwem swoich piosenek. Miał także wyróżniający się wizerunek sceniczny, co nie podobało się rządzącym. Po wielu próbach stłamszenia artystycznej wizji Borysa, gwiazdor postanowił więc wyprowadzić się z Polski.
Mieszkał najpierw w Chicago, później wyjechał do Toronto w Kanadzie, a następnie powrócił do USA i zamieszkał w Las Vegas. Na emigracji nie zrezygnował z muzyki. Występował w klubach, współpracował z polskimi i amerykańskimi twórcami, prowadził działalność radiową i angażował się w promocję polskiej kultury.
Po 1989 r. coraz częściej odwiedzał Polskę, a nawet organizował trasy koncertowe w kraju. W 2004 r. był gwiazdą polskiego festiwalu w Syracuse. Dwa lata później w Filharmonii Rzeszowskiej świętował 45-lecie pracy artystycznej. W 2014 r. pojawił się na opolskiej scenie w koncercie "25 lat! Wolność kocham i rozumiem", wykonując "Jaskółkę uwięzioną"; do utworu powrócił także podczas festiwalu trzy lata później.
Stan Borys był trzykrotnie żonaty. Dopiero u boku Anny Maleady znalazł szczęście
Życie prywatne Stana Borysa bywało dosyć burzliwe. Artysta był trzykrotnie żonaty - jedną z jego wybranek serca była aktorka Agata Pilitowska. Z pierwszą żoną, Ewą, doczekał się córki - Patrycji.
Najważniejszą relacją w życiu Borysa okazał się związek z Anną Maleady. Para poznała się na Florydzie i od 2009 r. nieustannie pozostaje razem. Borys w jednym z wywiadów mówił, że wcześniej przeżył romanse i małżeństwa, ale dopiero z Anną połączyło go prawdziwe uczucie na lata. Maleady z czasem stała się nie tylko jego partnerką życiową, ale również menedżerką i ogromnym wsparciem w najtrudniejszych momentach.
Problemy zdrowotne Stana Borysa. Przeszedł udar i zawał serca
W lutym 2019 r. życie wokalisty wywróciło się do góry nogami. Stan Borys doznał ciężkiego udaru i trafił do szpitala w stanie zagrażającym życiu. Po paraliżu lewej strony ciała rozpoczął długą i wymagającą rehabilitację. W czasie rekonwalescencji wspierali go koledzy i koleżanki z branży - zorganizowano m.in. charytatywny koncert "Nie jesteś sam", w którym wystąpili Kayah, Skaldowie, Halina Frąckowiak, Alicja Majewska, Krzysztof Cugowski i wielu innych.
W 2021 r. rozpoczęły się dalsze problemy zdrowotne artysty. Borys doznał bowiem zawału serca. Od tamtej pory wciąż stara się wrócić do pełnej sprawności i aktywności koncertowej. W 2023 r., gdy osiągnął lepszą formę i uzyskał zgodę lekarzy, ponownie przyleciał do Polski, aby pojawić się na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW w Gdyni, gdzie świętowano 50-lecie "Jaskółki uwięzionej" i wręczono mu wcześniej przyznane nagrody.
Stan Borys świętuje 85. urodziny i 65 lat działalności muzycznej. W Rzeszowie odbędzie się specjalny koncert
W tym roku Stan Borys nie tylko świętuję 85. urodziny, lecz także 65-lecie swojej działalności artystycznej. Z tej okazji w jego rodzinnym Rzeszowie zaplanowano specjalny benefis, który odbędzie się już 16 września. W programie znajdą się interpretacje jego najpopularniejszych piosenek, a także wspomnienia całego dorobku.
Drugie równie ważne wydarzenie odbędzie się 10 października w Nowym Jorku. Centrum Polsko-Słowiańskie organizuje galę "Stan Borys - Benefis 85/65", podczas której utwory artysty wykonają jego przyjaciele i lokalni artyści.
