Marek Grechuta zmarł 9 października 2006 roku w Krakowie. Miał 60 lat. Pozostawił repertuar, który trudno zamknąć w jednej kategorii: łączył poezję z muzyką popularną, sięgając również po jazz, rock i klasyczne instrumentarium. "Dni, których nie znamy", "Niepewność", "Będziesz moją panią" czy "Wiosna, ach to ty" należą do najbardziej rozpoznawalnych utworów w jego dorobku.
Do Krakowa przyjechał z Zamościa na studia architektoniczne. To właśnie na uczelni poznał Jana Kantego Pawluśkiewicza, z którym w 1966 roku założył Kabaret Architektów Anawa. Początkowo działalność grupy łączyła muzykę, plastykę i literaturę, później Anawa stała się zespołem towarzyszącym Grechucie.
Wydany w 1970 roku debiutancki album "Marek Grechuta & Anawa" zawierał między innymi "Nie dokazuj", "Niepewność" i "Będziesz moją panią". Artysta nie zatrzymał się jednak przy romantycznych piosenkach. Z grupą WIEM, czyli "W Innej Epoce Muzycznej", skierował się ku bardziej jazzowym poszukiwaniom, czego efektem były płyty "Droga za widnokres" i "Magia obłoków".
Zobacz również:
Sceniczne problemy rodziły plotki
Za artystyczną działalnością kryły się również trudności zdrowotne. Grechuta chorował na chorobę afektywną dwubiegunową, a gorsze okresy wpływały na jego możliwość pracy i koncertowania.
Zdarzało się, że przerywał występy, odwoływał je lub zapominał słów własnych piosenek. Jego zachowanie bywało interpretowane jako skutek problemów z używkami. Bliscy odrzucali jednak takie przypuszczenia, wskazując na chorobę i podkreślając, że artysta niemal nie pił.
O tym, jak trudne były niektóre okresy, mówiła Magda Umer w książce Marty Sztokfisz "Chwile, których nie znamy. Opowieść o Marku Grechucie": "Kiedy następował rzut, trudno było z Markiem współpracować [...]. Niebywałą siłę, dającą mu nadzieję powrotu do normalności, czerpał od żony - zawsze mógł liczyć na jej pomoc. I tak naprawdę nikt poza Danusią nie wytrzymywał jego lęków i trudnych okresów".
Marek i Danuta Grechutowie pobrali się w 1970 roku. To właśnie jej obecność dawała artyście poczucie bezpieczeństwa i nadzieję na powrót do pracy. Obciążeniem pozostawał natomiast koncertowy tryb życia. Kora, wspominając Grechutę w tej samej książce, zwracała uwagę na stres związany z podróżami, występami i ciągłą zmianą otoczenia: "Trasy, przeciążenia, koncerty, noclegi w obcych miejscach. Takie życie człowieka rozwala, naraża na olbrzymi stres. Trzeba być Madonną, chyba pozbawioną systemu nerwowego, żeby znosić tę wirówkę. Marek, jej przeciwieństwo [...], śpiewając emocjonalne piosenki, oglądany z bliska, odczuwał ogromne obciążenie".
Kora zapamiętała go również jako człowieka bardzo wrażliwego na ocenę swojej twórczości. Według jej relacji nawet ostrożnie formułowane uwagi mogły wywoływać niepokój: "Źle tolerował krytykę. Ci, którzy wiedzieli o jego chorobie, zawsze się jej wystrzegali. Nie chcieli go irytować. Marek był bardzo wrażliwy i to się nasiliło, kiedy zachorował. Nie przyjmował krytyki, nawet delikatnej. [...] Reagował niespokojnie. Może pod wpływem stresu, emocji coś się naruszyło w jego systemie psychicznym".
Dwadzieścia lat od pożegnania
Przyczyną śmierci Marka Grechuty była niewydolność krążenia. Artysta spoczął w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Jeszcze w 2006 roku podczas festiwalu w Opolu uhonorowano go Grand Prix za całokształt twórczości, a jego piosenki przypomniano w koncercie "Świat w obłokach".










